گیربکس هلیکال (حلزونی‌نما یا دنده‌مارپیچ) از چرخ‌دنده‌هایی با دندانه‌های مورب استفاده می‌کند. این دندانه‌ها هنگام درگیری به‌تدریج با هم تماس پیدا می‌کنند، بنابراین انتقال نیرو معمولاً نرم‌تر و کم‌صداتر از گیربکس دنده‌راست است.
خصوصیات اصلی
- کارکرد نرم و صدای کم: درگیری تدریجی دندانه‌ها، ضربه و صدا را کاهش می‌دهد.
- تحمل بار و گشتاور مناسب: سطح تماس بیشتر دندانه‌ها معمولاً ظرفیت انتقال بار را بالا می‌برد.
- راندمان نسبتاً بالا: در بسیاری از طراحی‌ها راندمان بالاست؛ مقدار دقیق به نسبت تبدیل، تعداد طبقات، کیفیت ساخت و روان‌کاری وابسته است.
- مناسب برای توان و دورهای بالا: در موتورهای صنعتی و کارکرد پیوسته کاربرد زیادی دارد.
- ابعاد و نصب متنوع: می‌تواند با محورهای موازی یا، در نوع‌های خاص، با محورهای متقاطع ساخته شود.
نکته‌های مهم
- دندانه‌های مورب نیروی محوری ایجاد می‌کنند؛ بنابراین یاتاقان‌ها باید این نیرو را تحمل کنند.
- درگیری دندانه‌ها همراه با لغزش است، پس روان‌کاری مناسب اهمیت دارد.
- نسبت تبدیل زیاد معمولاً به چند طبقه نیاز دارد؛ یک طبقه به‌تنهایی نسبت بسیار بزرگی نمی‌دهد.
- مدل‌های هلیکال‌ـ‌حلزونی (ترکیبی با چرخ‌دنده حلزونی) با گیربکس هلیکال خالص فرق دارند و ممکن است راندمان پایین‌تری داشته باشند.
کاربردهای رایج
نوار نقاله‌ها، پمپ‌ها، فن‌ها، میکسرها، خطوط تولید و ماشین‌آلات صنعتی.
توجه: «هلیکال» با «حلزونی» یکی نیست؛ هلیکال دندانه‌های مورب دارد، اما گیربکس حلزونی معمولاً از ماردون و چرخ‌دنده حلزونی استفاده می‌کند.
